İş Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Ankara Sanayi Odası

İş Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

Tarihi     : 30.05.2008 
İşareti    : 6/5000- 2499
Yanıt      : ticaret@aso.org.tr


İŞ KANUNU VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN

Sayın Üyemiz,  

 

5736 Sayılı “İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”a ilişkin olarak Odamız Mali Müşavirliği tarafından aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.

 

I-                   4857 SAYILI  İŞ KANUNUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER

 

  

A- Yapılan düzenleme ile 50 veya daha fazla işci çalıştıran iş yerlerinde eski hükümlü ve terör mağduru zorunlu istihdamı kaldırılmakla özürlü zorunlu istihdamı ise % 3 olarak belirlenmektedir.Ayrıca özel sektörde çalıştırılan özürlülerin prime esas kazanç alt sınır üzerinden hesaplanan sigorta primine ilişkin işveren hisselerinin  tümü ile yükümlülük olmadığı halde çalıştırılan özürlülerin ve kontenjan fazlası çalıştırılan özürlülerin ise aynı şekilde hesaplanacak işveren sigorta hisselerinin % 50 si Hazinece karşılanacaktır.Bunun için iş verenlerin yükümlülüklerini yerine getirmiş ve sigortalıların tümüne ait sigortalı ve işveren paylarının ödenmiş olması zorunludur.

 

  

Hazinece karşılanan prim tutarlar Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahlarının tespitinde gider  veya maliyet unsuru yazılamayacaktır.

 

  

B-     İş verenlere getirilmiş  bulunan kreş ve emzirme odası açma yükümlülüğü işverenler tarafından hizmet alımı suretiyle yerine getirilebilecektir.Ayrıca 500 ve daha fazla işçi çalıştıran işverenlere getirilen spor tesisi kurma zorunluluğu kaldırılmıştır.

 

  

C-   İşyeri bildirme yükümlülüğüne aykırı davranan işveren veya işveren vekiline çalıştırılan her işçi için 100 YTL , Kanunun 85 nci maddesi kapsamındaki  işyerlerinde ise çalıştırılan her işçi için 1000 YTL , Kanunun 3 ncü maddesindeki işyerini muvazalı olarak bildirilen asıl işveren ile alt işveren veya vekillerine ayrı ayrı 10.000 YTL idari para cezası kesilmesi öngörülmüştür.

 

  

Yapılan düzenlemelerle iş sağlığı ve güvenliği önlemi olmayanlar ile işletme belgesi alınandan işyeri açan veya belgelendirilmesi gereken işler veya ürünler için belge almayanlara tehlikeli ve ağır işlerde onaltı yaşından küçükleri çalıştıranlara uygulanacak idari para cezaları yeniden belirlenmiştir.

 

  

D-    Asıl işveren ile alt işveren arasında kurulu ilişkinin yazılı olması öngörülerek amacına aykırı olarak kullanılmasının önüne geçilmesi düşünülmüştür.

 

  

II-                 4447 SAYILI İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER

 

  

      Yapılan düzenleme ile kadınlar ve gençlerin istihdamını artırmak amacıyla mevcut istihdama ilave olarak işe alınan kadınlar ile 18-29 yaş arası gençlere ait SSK işveren priminin 5 yıl boyunca kademeli olarak İşsizlik Sigorta Fonundan karşılanması öngörülmüştür. İlave istihdam kapsamına bu düzenlemenin yürürlük tarihinden önceki altı aylık dönemde prim ve hizmet belgelerinde bildirimi yapılan ortalama sigortalı sayısına ek olarak ve Kanunun yürürlük tarihinden önceki bir takvim yıllık dönemde prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında olanlarda girebileceklerdir.

 

  

  

İşsizlik sigortası tarafından karşılanacak işveren sigorta primi SSK primine   esas alt  sınır üzerinden hesaplanan işveren sigorta prim hisselerinin;

 

           

 

         Birinci     yıl için    % 100’ü ,

 

         İkinci       yıl için    %  80 ‘i  ,

 

         Üçüncü     yıl için    % 60 ’ı  ,

 

         Dördüncü yıl için    % 40 ‘ı  ,

 

         Beşinci     yıl için    % 20 ‘si  dir.

 

  

  

Bu uygulamanın yapılabilmesi için işverenlerin kendi yükümlülüklerini yerine getirmesi ve işci sigorta primleri ile kendi paylarına düşen işveren sigorta primlerini ödemiş olmaları zorunludur.

 

  

III-               5510 SAYILI SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER

 

  

Kanunun 81 nci maddesinde yapılan düzenleme ile Kanunun 4 ncü  maddesinin birinci fıkrasının  ( a ) bendi kapsamında sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerin , malulluk , yaşlılık ve ölüm sigorta primlerinden işveren hissesinin 5 puanlık kısmı Hazine tarafından karşılanacaktır. Bunun için , işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini  yasal süre içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermeleri, sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutar ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarı yasal süre içinde  ödemeleri Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması gerekir.Ancak prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası veya gecikme zammı borçlarını 4958 sayılı “ Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun “ un 48 nci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve taksitlendirme ile yapılandırmaları devam ettiği sürece bu imkandan yararlanabileceklerdir. Bu düzenleme ile getirilen hükümden Kamu İdareleri işyerleri ile sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar ile yurtdışında çalışan sigortalılar yararlanamayacaktır. Hazinece karşılanan prim tutarlar Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahlarının tesbitinde gider ve maliyet unsuru olarak kaydedilemez. Bu düzenleme ile getirilen destek unsurundan diğer ilgili mevzuat uyarınca yararlanmakta olan işverenler aynı dönemde mükerrer olarak bu imkandan yararlanamayacaklar uygulama tercihe bağlı olarak yalnızca biri ile sınırlı olarak yapılacaktır.

 

  

IV-             5458 SAYILI SOSYAL GÜVENLİK PRİM ALACAKLARININ YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER

 

  

A-   Kanuna eklenen Geçici 13 ncü madde ile daha önce yeniden yapılandırıldığı halde bu haklarını sözü edilen Geçici 23 ncü maddenin yürürlüğe gireceği tarihe kadar kaybedenlere yürürlük tarihinden itibaren iki ay içinde başvurmaları halinde yeniden yapılandırılma imkanı getirilmiştir.Buna ilişkin koşullar aşağıdaki gibidir.

 

  

“ (1)    22/2/2006 tarihli ve 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci ve 2 nci maddeleri kapsamına giren borçları yeniden yapılandırıldığı halde aynı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca yeniden yapılandırma haklarını bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar kaybedenlerin, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden iki ay içinde Kuruma yazılı olarak başvurmaları halinde, bozulmuş olan yeniden yapılandırma anlaşmaları, 5458 sayılı Kanuna göre yapılmış olan başvuru tarihi ve taksitlendirme süresi dikkate alınmak suretiyle ihya edilecektir.

 

(2)                  Yeniden yapılandırma anlaşmaları ihya edilen borçluların, yeniden yapılandırma anlaşmalarının bozulduğu tarihten sonra 5458 sayılı Kanun kapsamına giren borçları için yaptıkları ödemeler, anılan Kanunun 1 inci maddesi kapsamında olanlar için aynı borç türündeki taksit tutarlarına, 2 nci maddesi kapsamında olanlar için ise anılan Kanunun 10 uncu maddesi hükmüne göre mahsup edilecektir.

 

(3)                  İhya veya mahsup işlemleri sonucunda bu maddeye göre yapılan başvuru tarihinden önce vadesinde ödenmediği veya eksik ödendiği anlaşılan taksit tutarlarının, ödeme tarihine kadar gecikilen her ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait Yeni Türk Lirası (YTL) cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle bulunacak faiz oranının bileşik bazda uygulanması sonucunda hesaplanacak faiz miktarıyla birlikte başvuru tarihini takip eden altı ay içinde ödenmesi halinde, 5458 sayılı Kanunun yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanılabilir. Bu fıkrada belirtilen ödeme yükümlülüklerinin söz konusu altı aylık süre içinde tam olarak yerine getirilmemesi halinde yeniden yapılandırma hakkı kaybedilir ve yapılandırma işlemleri iptal edilerek, ödedikleri tutarlar sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre borçlarına mahsup edilir.

 

(4)                  Bu madde hükümlerinden yararlandırılan borçluların, bu maddeye göre yapılan başvuru tarihinden itibaren vadesi gelecek taksitleri ile cari ay prim ödeme yükümlülükleri yönünden, 5458 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi hükümleri uygulanır. Şu kadar ki, 5458 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi hükümleri, anılan Kanunun 1 inci maddesi kapsamına giren borçlular yönünden, bu maddeye göre yapılan başvuru tarihini takip eden üçüncü ayın sonundan, 2 nci maddesi kapsamına giren borçlular yönünden ise bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen altı aylık sürenin sonundan itibaren geriye doğru bakılarak uygulanmaya başlanır.

 

(5)                  5458 sayılı Kanunun 1 inci ve 2 nci maddeleri kapsamına giren borçları yeniden yapılandırılanlardan, aynı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca yeniden yapılandırma haklarını kaybetmiş olup, kapsama giren bu borçlarının tamamını sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre ödemiş olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Borçlarını kısmen ödemiş olup bu maddeden yararlanmak için başvuranlara, daha önce ödemiş oldukları tutarlar iade edilmez, bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları saklı kalmak kaydıyla mahsup işlemi yapılmaz.

 

(6)       Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 5458 sayılı Kanun kapsamına giren borçlar nedeniyle, taşınır ve taşınmaz mallara konulan hacizler ile alınan teminatlar vadesi geçmiş taksitlerin ödenmesinden sonra yapılan ödemeler nispetinde, üçüncü şahıslar nezdindeki hak ve alacaklarla ilgili hacizler ise vadesi geçmiş taksitlerin ödenmesinden sonra tümüyle kaldırılır.

 

(7)                  1479 ve 2926 sayılı Kanunlar kapsamındaki sigortalılar veya bunların hak sahipleri, ödeme vadesi geçmiş taksitleri ile 1/4/2006 tarihinden sonraki süreye ilişkin prim borçlarını ödemeleri ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki taksit ve cari ay primlerine ilişkin ödeme yükümlülüklerini yerine getirmeleri durumunda sağlık sigortasından yararlanmaya başlatılır.

 

  

(8)       Bu maddede belirtilen hükümlerden yararlanmak üzere başvuran borçluların, kapsama giren borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptıkları itirazlardan ve yargı nezdinde sürdürdükleri davalardan feragat etmeleri ve ihtilaf yaratmamaları şarttır.

 

(9)       Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Sosyal Güvenlik Kurumu yetkilidir.”

 

  

      B-   Kanuna eklenen Geçici 24 ncü madde ile kanunda öngörülen başvuru tarihine   kadar  ödenmemiş olan 2008 Mart ayı ve öncesine ait Sosyal Güvenlik Kurumu borçları için  yeniden yapılandırma imkanı getirilmiştir.Buna ilişkin koşul ve şartlar aşağıdaki gibidir.

 

  

“(1) 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre takip edilen 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 3 üncü maddesi, mülga 7/12/2004 tarihli ve 5272 sayılı Belediye Kanununun geçici 7 nci maddesi ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 5 inci maddesine istinaden Uzlaşma Komisyonunca karara bağlanan ve Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazetede yayımlanan borçlar hariç olmak üzere, bu maddeye göre yapılan başvuru tarihine kadar tahakkuk ettiği halde ödenmemiş olan, 2008/Mart ve önceki dönemlere ilişkin sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, sosyal yardım zammı ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar müracaat edilmiş olması kaydıyla 31/3/2008 tarihine kadar bitirilmiş olan özel bina inşaatı ile ihale konusu işlerden Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılan ön değerlendirme, araştırma veya tespit sonucunda yeterli işçilik bildiriminde bulunulmadığı anlaşılanların fark işçiliğe ilişkin borçları, isteğe bağlı sigortalıların 2003/Mayıs ila 2008/Mart dönemleri arasında isteğe bağlı sigortalılıklarının devam ettiği süre içindeki prim borçları, topluluk sigortasına tabi olanların 2008/Mart ve önceki dönemlere ilişkin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ait prim borçları, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre sigortalı olanların 31/3/2008 tarihine kadar olan prim ve sosyal güvenlik destek prim borçları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden iki ay içinde yazılı olarak başvurulması kaydıyla, bu maddede belirtilen şartlarla peşin veya yirmidört aya kadar eşit taksitler halinde ödenir.

 

(2)       Peşin ödeme yolunun tercih edilerek borç aslının tamamının ve başvurunun yapıldığı ayın sonuna kadar sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre hesaplanan gecikme cezası ve gecikme zammının yüzde onbeşinin başvuru tarihini takip eden bir ay içinde ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammının kalan yüzde seksenbeşi terkin edilir.

 

(3)                  Taksitle ödeme yolunun tercih edilmesi halinde, birinci fıkra kapsamına giren borç asıllarına başvurunun yapıldığı ayın sonuna kadar sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre hesaplanan gecikme cezası ve gecikme zammının; oniki aya kadar taksitlendirmelerde yüzde ellibeşi, oniki ayı aşan taksitlendirmelerde yüzde otuzu terkin edilir ve kalan kısmı borç asıllarına ilave edilerek taksitlendirmeye esas borç hesaplanır. Bulunan bu tutar, taksit süresine bölünmek suretiyle ödenecek aylık taksit miktarı bulunur. İlk taksitin ödeme yükümlülüğü, bu maddeye göre başvurunun yapıldığı ayı takip eden ayda başlar. Başlangıçta taksitle ödeme yolu seçilip daha sonra taksitlendirilen borcun kalan kısmının peşin ödenmek istenilmesi halinde, başlangıçta seçilen taksitlendirme süresine bağlı terkin oranı değiştirilmez.

 

(4)                  Borçlular, borç türü bazında taksitlendirilmiş borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim yılında üç defadan fazla yerine getirmemeleri veya eksik yerine getirmeleri ya da bir takvim yılında üç defaya kadar ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarını en geç son taksiti izleyen ayın sonuna kadar gecikilen her ay için Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait Yeni Türk Lirası (YTL) cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle bulunacak faiz oranının bileşik bazda uygulanması sonucunda hesaplanacak faiz miktarı ile birlikte ödememeleri halinde, bu maddeye göre taksitlendirme haklarını kaybederler ve taksitlendirme öncesi duruma dönülerek ödedikleri taksit tutarları sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre borçlarına mahsup edilir.

 

(5)                  Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş gecikme cezası ve gecikme zammı, yanlış veya yersiz alınan tutarlar hariç iade ve mahsup edilmez.

 

(6)                  Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bu madde kapsamına giren borçlar nedeniyle, taşınır ve taşınmaz mallara konulan hacizler ile alınan teminatlar yapılan ödemeler nispetinde, üçüncü şahıslar nezdindeki hak ve alacaklarla ilgili hacizler ise ilk taksitin ödenmesinden sonra tümüyle kaldırılır.

 

(7)                  Bu madde kapsamına giren borçları ilgili Kanunlar gereğince tecil ve taksitlendirilmiş veya yapılandırılmış olan borçlularca, tecil ve taksitlendirme veya yapılandırma işlemlerinin bozularak birinci fıkra kapsamına giren borçlarının bu maddeye göre peşin ödenmesinin veya taksitlendirilmesinin başvuru süresi içinde yazılı olarak talep edilmesi halinde, daha önce yapılmış olan tecil ve taksitlendirme veya yapılandırma işlemleri bozularak, ödemiş oldukları tutarlar, sosyal güvenlik mevzuatının ilgili hükümlerine göre mahsup edildikten sonra birinci fıkra kapsamına giren kalan borçları bu maddeye göre peşin ödenir veya taksitlendirilir.

 

(8)                  22/2/2006 tarihli ve 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna göre yapılandırma anlaşmaları devam eden veya ihya edilen borçluların 5458 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan ancak, bu madde kapsamına giren borçları hakkında, talep etmeleri halinde bu madde hükümleri uygulanır.

 

(9)                  Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar birinci fıkra kapsamına giren borçlarının taksitlendirilmesini talep etmeleri halinde, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 5 inci maddesi ile 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 6 ncı maddesi kapsamına giren borçları için ilgili kanunlar gereğince yapılan kesinti tutarları bu madde uyarınca ödenmesi gereken taksit tutarlarına mahsup edilebilir. Kesinti tutarlarının, aylık taksit tutarlarına mahsup edilmediği durumlarda aylık taksit tutarlarının tamamı, kesinti tutarlarının, aylık taksit tutarlarını tam olarak karşılamadığı durumlarda ise bakiye taksit tutarları borçlularca ödenir.

 

(10)    1479 ve 2926 sayılı kanunlar kapsamındaki sigortalılar veya bunların hak sahipleri, bu madde kapsamı dışında borçlarının bulunmaması veya bu madde kapsamı dışında borçları bulunmakla birlikte bu borçların özel kanunlara göre yapılandırılmış olup ödeme yükümlülüklerinin de yerine getiriliyor olması ve birinci fıkraya göre hesaplanan toplam borçlarının ilk dört taksitini ödemeleri kaydıyla sağlık sigortasından yararlanmaya başlatılır.

 

(11)    Bu maddede belirtilen hükümlerden yararlanmak üzere başvuran borçluların, kapsama giren borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptıkları itirazlardan ve yargı nezdinde sürdürdükleri davalardan feragat etmeleri ve ihtilaf yaratmamaları şarttır. “

 

                                                                                              

 

Bilgilerinize sunarız.

 

Saygılarımızla,

 

Ticaret Müdürlüğü